اضطراب امتحان چيست ؟ و راههاي مقابله با آن

      درافراد داراي اضطراب امتحان درامتحانات شفاهي،تپش قلب،پريدگي رنگ صورت،لكنت زبان،حركتهاي غيرارادي دست وپا،تغييرصدا،لرزش بدن وصدا،تغييردماي بدن،خشكي دهان وعرق كردن بارز است.

       همچنين اضطراب امتحان باعث ضعف ايمني بدن مي شود . ودر نتيجه در ايام امتحانات عفونت دستگاه تنفس در دانشجويان و دانش آموزان افزايش مي يابد .

شيوع اضطراب امتحان

       در مورد شيوع سني و كلاسي اضطراب امتحان بايد گفت كه با زياد شدن سن و بالا رفتن پايه تحصيلي اضطراب امتحان افزايش مي يابد و به نظر مي رسد اضطراب امتحان بين سنين 10 تا 11 سالگي شكل گرفته و ثبات پيدا مي كند.و تا بزرگسالي ادامه مي يابد . به نظر مي رسد دختران بيش از پسران اضطراب امتحان را تجربه مي كنند . تفاوتهاي جنسيتي در اضطراب به خوبي با نقش پذيري جنسيتي تبيين مي شود . زيرا دردختران ،تشويق به پذيرش اضطراب و قبول آن به عنوان يك ويژگي زنانه ديده مي شود و آن را ويژگي زنانه ادراك مي كنند . و يا به عبارتي دختران يادمي گيرند كه به هنگام اضطراب به طور منفعلانه تسليم شوند. در حاليكه پسران ،درمورد پذيرش اضطراب دفاعي برخورد كرده ، آن را تهديدي براي احساس مردانگي خود به حساب مي آورند . پسران مي آموزند كه با اضطراب كنار آمده و يا آن را انكار كنندو يا راههايي براي مقابله و تسلط بر آن پيدا كنند.

 موريز و همكاران او ميزان شيوع اضطراب امتحان را بين 10 تا 30 درصد همه دانش آموزان ذكر كرده است.

 سبب شناسي اضطراب امتحان

       در سبب شناسي اضطراب امتحان مي توان نقش سه عامل شخصيتي ، خانوادگي و آموزشگاهي در ايجاد و   شدت اضطراب اشاره كرد.

1- عوامل شخصيتي : در بين اين عوامل مي توان به اضطراب عمومي ، عزت نفس پايين ، استناد دروني  شكستها، خود كفايتي پايين ، الگوي رفتاري تيپ A ( كمال گرا ) هوش متوسط و كم بودن انگيزه موفقيت اشاره كرد .

2- عوامل خانوادگي : توجه بيشتر خانواده ها به وضع درسي بدون توجه به راه ورسم توجه صحيح، چه بسا همين توجه زياد مي تواند عامل ايجاد اضطراب امتحان شود. بنابراين انتظارات نامعقول و بيش از حد توان افراد ، مي تواند در آنان ايجاد اضطراب كند. طبق اصل پيتر  Peter افراد تا حدي كه صلاحيت دارند مي توانند از پيشرفتهاي اجتماعي بهره جويند.

به جز انتظارات بيش از حد والدين ، الگوهاي خشك و غير قابل انعطاف فرزند پروري ، تنبيه و سرزنش ، عدم ارائه تشويق و تقويت و وضعيت اجتماعي و اقتصادي پايين نيز در بين عوامل خانوادگي با اضطراب امتحان همبستگي دارند.

3- عوامل آموزشگاهي : اين عوامل مربوط به محيط مدرسه و دانشگاه و موقعيت امتحان است كه در اين رابطه مي توان به انتظارات نابجاي استاد و معلم ، دروس و امتحانات مشكل ، مراقبين امتحان ، محدوديت زماني در جلسه امتحان ، محيط نا مناسب امتحان و وجود عوامل مزاحم مثل سروصدا ، نور و تهويه نا مناسب اشاره نمود.

به نظر مي رسد هنگامي كه اضطراب از حد معيني افزايش يابد باعث كاهش عملكرد فرد شود در حالي كه اضطراب خفيف يا مقطعي ممكن است موجب افزايش كار و فعاليت شود.

روشهاي درماني براي كاهش اضطراب امتحان

       معمولا" عمده شيوه هايي كه درسال هاي اخير در مورد درمان اضطراب امتحان بكار برده شده است شيوه هاي شناختي رفتاري است . پس به طور خلاصه مي توان گفت كه براي كاهش اضطراب امتحان از همان شيوه هايي كه براي كاهش اضطراب عمومي استفاده مي شود مي توان استفاده كرد . از بين تكنيك هاي شناختي و رفتاري كه براي كاهش اضطراب امتحان استفاده شده است مي توان به موارد زير اشاره نمود.

1- تن آرامي

2- حساسيت زدايي منظم

3- ايمن سازي در مقابل استرس

4- آموزش مهارتهاي مطالعه

5- مقابله با باورهاي غير عقلاني و غير منطقي به شيوه اليس يا بك

- تن آرامي :

       در اين روش افراد مي توانند بياموزند بطور اختياري اثرات ويژه دستگاه عصبي خودكار را نظم بخشند. چنين نظمي در حقيقت مي تواند بر حالت هيجاني آنها اثر گذارد . براي مثال ، اضطراب مي تواند ناشي از تنش باشد كه با انقباض يا جمع شدن بافتهاي عضلاني پيش آيد ، همچنانكه در موقع فشار رواني چنين مي شود . برعكس تنش نمي تواند وقتي بافتهاي عضلاني آرام و فراخ هستند وجود داشته باشد.